Χρήσιμα άρθρα
Πάμε να λύσουμε μαζί μερικές από τις κυριότερες απορίες των φοιτητών κατά τα πρώτα τους βήματα στον κόσμο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης!
1. Γιατί να επιλέξετε τις εξ αποστάσεως σπουδές και ποιο είναι το κατάλληλο για εσάς πρόγραμμα;
Τα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών που προσφέρονται σε Ελλάδα και Κύπρο έχουν ως στόχο να καλύψουν ένα μεγάλο εύρος επιστημών, κατά κύριο λόγο στην ελληνική γλώσσα και σπανιότερα στην αγγλική. Απευθύνονται σε ενήλικες που δεν επιθυμούν να επαναλάβουν τη διαδικασία των πανελληνίων εξετάσεων ή/και τα οποία δεν δύνανται να παρακολουθήσουν καθημερινές παραδόσεις μαθημάτων στα παραδοσιακά αμφιθέατρα. Συνεπώς αποτελεί μια εξαιρετική λύση για εργαζόμενους, γονείς ή άτομα που βρίσκονται σε περιοχές χωρίς εύκολη πρόσβαση σε μια πανεπιστημιακή κοινότητα.
Προτού αναφερθούμε στη διαθέσιμη ποικιλία προγραμμάτων σπουδών, είναι σημαντικό να τονίσουμε το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Ως φροντιστήριο, δεν αποκομίζουμε κάποιο όφελος διαφημίζοντας ιδρύματα όπως το ΕΑΠ και το ΑΠΚΥ, κι η θετική μας άποψη αποτελεί προϊόν της προσωπικής μας εμπειρίας αρχικά ως φοιτητές κι αργότερα ως ιδιώτες καθηγητές. Οι σχολές που υποστηρίζουμε ενημερώνονται διαρκώς με νέα βιβλία, οι καθηγητές έχουν έναν λογικό μέσο όρο ηλικίας, η οργάνωση είναι υποδειγματική κι η αξιοποίηση της τεχνολογίας γίνεται με τρόπο που να εξυπηρετεί τον σκοπό της εκπαίδευσης. Όλα τα προηγούμενα δεν είναι αυτονόητα στις παραδοσιακές σχολές, οι οποίες στερούνται σημαντικά την ευελιξία για αλλαγές και πλήττονται από παθογένειες όπως οι ατελείωτες φοιτητικές καταλήψεις.
Ως προς την επιλογή προγράμματος, ένας γενικός κανόνας είναι πως η Ελλάδα προσφέρει μεγαλύτερη ποικιλία μεταπτυχιακών προγραμμάτων, ενώ η Κύπρος έχει περισσότερες επιλογές προπτυχιακών. Το ΕΑΠ (Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο) αποτελεί ουσιαστικά μονόδρομο στην ελληνική επικράτεια, αφού διαθέτει μεγάλο εύρος επιλογών κι εμπειρία δεκαετιών στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τα προγράμματα σπουδών του ΕΑΠ αναγνωρίζονται ως ισότιμα των παραδοσιακών ελληνικών πανεπιστήμιων κι η δομή τους είναι ετήσια για τα παλιότερα κι εξαμηνιαία για τα νεότερα. Η Κύπρος διαθέτει ένα πιο ανεπτυγμένο δίκτυο εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, με μεγαλύτερη ποικιλία αντικειμένου σπουδών, αλλά χρειάζεται περισσότερη προσοχή από τους ενδιαφερόμενους φοιτητές. Ο λόγος είναι πως τα πανεπιστήμια της Κύπρου διαφοροποιούνται μεταξύ τους σημαντικά κι ως προς την ποιότητα σπουδών που παρέχουν κι ως προς τη δυνατότητα ισότιμης αναγνώρισης στη χώρα μας. Χρειάζεται συνεπώς η προσοχή του φοιτητή, καθώς οι επιλογές του δεν είναι σε καμία περίπτωση ισάξιες.
2. Ποιες είναι οι απαιτήσεις και ποιο το αποτέλεσμα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης;
Όπως μπορεί κάποιος να υποψιαστεί, η εκπαίδευση σε ένα Ανοιχτό Πανεπιστήμιο έχει ιδιαιτερότητες συγκριτικά με την παραδοσιακή που συναντάμε μετά το Λύκειο. Ο φοιτητής ξεκινάει με την πρόσβαση του σε μια ηλεκτρονική εκπαιδευτική πλατφόρμα, η οποία τον καθοδηγεί στα επόμενα βήματα του καθόλη τη διάρκεια των σπουδών του, ενώ παράλληλα του παρέχει το απαραίτητο διδακτικό υλικό μελέτης. Οι πρώτες θεματικές ενότητες θεωρούν ως προαπαιτούμενες γνώσεις εκείνες του Λυκείου και φροντίζουν την ομαλή μετάβαση για τους φοιτητές που έχουν κενά από εκείνη την περίοδο. Ως προς τη διάρκεια μελέτης, δεν υπάρχει υποχρεωτικό όριο αλλά επιθυμητό, δεδομένου πως η ύλη προχωράει κι ο φοιτητής που αφήνει την μελέτη για αργότερα, καταλήγει αργά ή γρήγορα να “κυνηγάει” το χρόνο. Για φοιτητές με απαιτητικό πρόγραμμα, είναι θεμιτό να ξεκινήσουν με ένα πιο ελαφρύ πρόγραμμα μαθημάτων και να μην εγγραφούν απευθείας στο μέγιστο διαθέσιμο.
Το αποτέλεσμα της εκπαίδευσης σε ένα Ανοικτό Πανεπιστήμιο είναι εφάμιλλο με εκείνο ενός παραδοσιακού. Οι φοιτητές πρακτικά χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: εκείνους που ενδιαφέρονται για το πτυχίο ως επαγγελματικό προσόν κι εκείνους που αναζητούν να διευρύνουν τους γνωστικούς τους ορίζοντες ανεξάρτητα από το αν θα το αξιοποιήσουν επαγγελματικά ή όχι. Η πρώτη κατηγορία λειτουργεί με έναν διεκπεραιωτικό τρόπο φοίτησης, τον οποίο δεν “τιμωρεί” η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αν ο φοιτητής δείξει τον στοιχειώδη σεβασμό. Η δεύτερη κατηγορία έχει ασφαλώς να οφεληθεί περισσότερο από αυτή τη μορφή εκπαίδευσης, δεδομένου πως η αξιολόγηση ευνοεί την κριτική σκέψη και την αναζήτηση εκτός των στενών ορίων. Η θέση μας είναι πως για έναν πιο “ανήσυχο” φοιτητή, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο αποτελεί επιλογή που θα τον εκπλήξει ευχάριστα έναντι της παραδοσιακής εκπαίδευσης στα φοιτητικά έδρανα.
3. Μέθοδος διδασκαλίας και τρόποι αξιολόγησης;
Η εκπαιδευτική διαδικασία έχει τη μορφή μιας μηνιαίας κατά μέσο όρο καθοδήγησης, από τον καθηγητή ενός τμήματος 10-20 ατόμων, με τη βοήθεια ενός προγράμματος τηλεσυνδιάσκεψης, που μπορεί να αξιοποιηθεί από οποιαδήποτε ηλεκτρονική συσκευή (από Η/Υ έως κινητό τηλέφωνο). Η συμμετοχή των φοιτητών στο μάθημα δεν είναι υποχρεωτική, όμως βοηθάει αρκετά. Σε αρκετές σχολές τα μαθήματα βιντεοσκοπούνται και στη συνέχεια παρέχονται κι ασύγχρονα στους φοιτητές που δεν είχαν τη δυνατότητα να τα παρακολουθήσουν. Παράλληλα, παρέχεται στους φοιτητές υλικό με τη μορφή παρουσιάσεων, το οποίο έχει ως στόχο την επεξήγηση των εννοιών που απαντώνται στην ύλη των βιβλίων τους.
Ως προς την αξιολόγηση της προόδου των φοιτητών, αυτή διαχωρίζεται σε δύο στάδια: εντός του εξαμήνου/έτους και κατά την ολοκλήρωση του. Στο πρώτο στάδιο, οι φοιτητές καλούνται να ολοκληρώσουν μια σειρά από δραστηριότητες, άλλοτε μικρές εβδομαδιαίες κι άλλοτε συγκεντρωτικές μηνιαίες. Σε αυτές αξιολογείται η κατανόηση των εννοιών της θεωρίας τους κι η εφαρμογή τους σε πρακτικά πλαίσια. Το δεύτερο στάδιο είναι πρακτικά όμοιο με εκείνο μιας παραδοσιακής ανώτατης σχολής, όπου στο τέλος ο φοιτητής καλείται να αξιολογηθεί στο σύνολο της εξεταστέας ύλης του μαθήματος του εντός ενός διαστήματος 2-3 ωρών. Οι περισσότερες σχολές πραγματοποιούν πλέον το στάδιο της τελικής εξέτασης ηλεκτρονικά και δίνεται στον φοιτητή η δυνατότητα μιας επιπλέον επαναληπτικής προσπάθειας σε περίπτωση αποτυχίας. Είναι σημαντικό να τονίσουμε πως η ηλεκτρονική μορφή εξέτασης δεν αποτελεί κάποια ευκαιρία για εξωτερική “βοήθεια” του φοιτητή, καθώς οι σχολές έχουν φροντίσει να εξοπλιστούν με συστήματα proctoring προκειμένου να διασφαλίσουν την αξιοπιστία των εξετάσεων τους. Εξάλλου οι ίδιοι οι συντονιστές των προγραμμάτων σπουδών γνωρίζουν για το άγχος των εξεταζόμενων φοιτητών και τους παρέχουν άλλοτε έτοιμα τυπολόγια κι άλλοτε τη δυνατότητα να γράψουν με τις σημειώσεις τους ανοιχτές. Συνεπώς η προσπάθεια εξαπάτησης του συστήματος αξιολόγησης δεν χρειάζεται να ξεκινήσει ούτε ως σκέψη.
4. Να αφήσω την τεχνητή νοημοσύνη να κάνει τη δουλειά για μένα;
Η συγκεκριμένη ερώτηση έχει πολλές προεκτάσεις και θα την απαντήσουμε όσο πιο σύντομα γίνεται και σε κάθε περίπτωση υποκειμενικά. Το ζήτημα με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πως έχει αμέτρητες χρήσεις κι είναι στο χέρι μας το πώς και το πόσο θα την αξιοποιήσουμε.
Ξεκινώντας, να αναφέρουμε πως η AI αποτελεί ένα αξιόλογο εργαλείο, το οποίο μπορεί να μας βοηθήσει να εμπλουτίσουμε τις πηγές μας ή/και να διατυπώσουμε καλύτερα το συλλογισμό μας σε ένα γραπτό κείμενο. Το πρόβλημα ξεκινάει όταν ο φοιτητής αρχίσει να λειτουργεί με στόχο να εκμηδενίσει την προσπάθεια του. Ένα κείμενο που έχει προετοιμαστεί με κάποιο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης είναι εύκολο να εντοπιστεί από έναν καθηγητή. Μάλιστα, δεν χρειάζεται καν λογισμικό προστασίας από λογοκλοπή, παρά μόνον η εμπειρία του ως βαθμολογητής. Ο τρόπος διατύπωσης παραμένει μηχανικός, όσες φορές κι αν ζητήσει ο φοιτητής την επαναδιατύπωση του κειμένου. Συνεπώς, απομένει απλά η τυπική “σφραγίδα” από ένα πρόγραμμα όπως το Turnitin, ώστε να ξεκινήσει ο καθηγητής να αφαιρεί από τη βαθμολογία του γραπτού.
Για τον φοιτητή που επιλέγει να βασιστεί (αντί να βοηθηθεί) στην τεχνητή νοημοσύνη, υπάρχει μια ζυγαριά κόστους-οφέλους, την οποία θα κρίνει ο ίδιος. Η ποινή που θα δεχθεί ενδέχεται να είναι σιωπηλή, δηλαδή ο καθηγητής θα αφαιρέσει βαθμούς χωρίς να του καταδείξει ότι ξέρει τί έχει κάνει. Με το βαθμό που θα λάβει πιθανότατα μπορεί να προχωρήσει τις σπουδές του, όμως ο χρόνος που “γλιτώνει” τον περιμένει στην προετοιμασία των εξετάσεων. Για αυτό κι η συμβουλή μας είναι να δείτε τον χρόνο που αφιερώνετε για τις εκπαιδευτικές σας δραστηριότητες σαν επένδυση με άμεση απόσβαση κι όχι σαν αγγαρεία που μπορείτε να αποφύγετε μέσω της τεχνολογίας.